Kısa cevap
Kök ucu iltihabı, çoğunlukla dişin canlılığını kaybetmesi veya eski kanal tedavisinde mikroorganizmaların çoğalması sonucu kök çevresindeki dokuların verdiği yanıttır. Röntgende kök ucunda koyu alan görülebilir; ancak görüntünün tek başına adı, etkinliği ve tedavisi belirlenemez. Şikâyet, canlılık testleri ve önceki filmlerle birlikte değerlendirme gerekir.
Derin çürük, çatlak veya travma dişin içindeki pulpa dokusunu geri dönüşsüz biçimde etkileyebilir. Pulpa canlılığını kaybettiğinde kanal sistemi bakteriler için korunaklı bir alan hâline gelir. Bakteriyel ürünler kök ucundaki küçük açıklıktan çevre dokuya ulaştığında bağışıklık sistemi bölgede kemik yıkımıyla seyreden bir savunma yanıtı oluşturabilir.
Bu süreç bazen şiddetli ağrı ve şişlikle ilerler; bazen yıllarca belirti vermez. Ağrısız olması enfeksiyonun önemsiz, ağrılı olması da mutlaka büyük olduğu anlamına gelmez. Basıncın oluşma biçimi ve dokuların verdiği yanıt şikâyeti değiştirir.
Diş röntgeninde koyu görünüm, o bölgede ışının daha kolay geçtiğini; çoğunlukla kemik yoğunluğunun azaldığını gösterir. Granülom, radiküler kist ve apse benzer görünebilir. Bunları yalnız iki boyutlu filme bakarak kesin biçimde birbirinden ayırmak her zaman mümkün değildir.
Kök ucu anatomisi, sinüs boşluğu veya normal kemik yapıları da lezyonu taklit edebilir. Bu yüzden farklı açılı filmler, canlılık testleri, vurma-palpasyon muayenesi ve gerekli seçilmiş vakalarda üç boyutlu görüntüleme tanıyı netleştirir.
Diş canlılığını kaybetmiş ve kök ucunda enfeksiyon bulgusu varsa çoğu zaman kanal tedavisiyle kanal içindeki kaynağın temizlenmesi hedeflenir. Daha önce kanal yapılmış dişte yetersiz dolum, sızıntı veya gözden kaçan kanal düşünülüyorsa kanal tedavisi yenilenebilir.
Her koyu alan antibiyotikle tedavi edilmez. Antibiyotik kanalın içindeki ölü dokuya yeterli düzeyde ulaşamaz ve kaynağı ortadan kaldırmaz. Yaygın şişlik, ateş veya sistemik bulgular varsa diş tedavisine ek olarak hekim tarafından değerlendirilebilir. Kurtarılamayan çatlak veya ileri doku kaybında çekim gündeme gelebilir.
Tedaviden sonra şikâyetler kısa sürede azalabilir; kemiğin yeniden oluşması ise aylar sürer. Kontrol filmlerinde koyu alanın küçülmesi beklenir. Alanın büyümesi, yeni ağrı-şişlik veya dişte fistül oluşması yeniden değerlendirme gerektirir.
Yüzde hızla artan şişlik, ateş, yutma ya da nefes almada güçlük acil değerlendirme gerektiren belirtilerdir.
Antibiyotik yayılımı baskılayabilir; kanal içindeki asıl kaynağı ortadan kaldırmaz. Gerekli diş tedavisi ayrıca yapılmalıdır.
Belirtisiz lezyonlar da aktif veya kronik enfeksiyonla ilişkili olabilir. Karar muayene ve takip görüntülerine göre verilir.
Hayır. Birçok farklı durum benzer görüntü verir; kesin ayrım yalnız röntgenle yapılamayabilir.
Hayır. Kemik iyileşmesi yavaştır ve radyografik değişim çoğu zaman aylar içinde izlenir.
Ilgaz Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği’nde değerlendirme; ağız içi muayene, gerekli görülen röntgenler ve kişiye özel tedavi planlamasıyla yapılır. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavi planının yerine geçmez.