Diş apsesi, dişin içinde veya çevresindeki dokularda gelişen bakteriyel enfeksiyon sonucu oluşan iltihap birikimidir. Her apse aynı şiddette ağrı yapmaz. Bazen zonklayan ağrıyla belirginleşirken bazen diş etindeki küçük bir şişlik, kötü tat ya da çiğneme hassasiyetiyle fark edilir.
Diş apsesi nedir?
Çürük, çatlak, eski dolgu kenarındaki sızıntı veya diş eti hastalığı bakterilerin dişin iç dokularına ve çevre dokulara ulaşmasına yol açabilir. Vücut enfeksiyona karşı yanıt verirken iltihap birikir. Enfeksiyon diş kökü ucunda, diş eti kenarında veya dişi destekleyen dokularda gelişebilir.
Diş apsesinin en sık belirtileri
• Kendiliğinden başlayan veya zonklayan diş ağrısı
• Isırma ve çiğneme sırasında hassasiyet
• Sıcak ya da soğuğa uzun süren ağrı
• Diş etinde sivilce benzeri kabarıklık
• Yüzde veya diş etinde şişlik
• Ağızda kötü tat veya kötü koku
• İltihap akışı
• İlgili dişte yükselmişlik hissi
• Çene altındaki lenf bezlerinde hassasiyet
• Ateş ve halsizlik
Apse her zaman çok ağrır mı?
Hayır. Dişin siniri canlılığını kaybettiğinde ağrı geçici olarak azalabilir. İltihabın ağız içine akabileceği bir yol oluştuğunda basınç düşer ve hasta rahatladığını düşünebilir. Ancak bu durum enfeksiyonun iyileştiğini göstermez. Ağrının azalmasına rağmen diş etinde şişlik, akıntı veya kötü tat devam edebilir.
Yüz şişmesi neden önemlidir?
Diş kaynaklı enfeksiyon diş çevresinden yüz ve boyun dokularına yayılabilir. Şişliğin hızla büyümesi, göz çevresine veya çene altına ilerlemesi, ateş, belirgin halsizlik, ağız açmada güçlük, yutma ya da nefes alma zorluğu acil değerlendirme gerektirir.
Önemli: Nefes alma veya yutma güçlüğü varsa rutin randevuyu beklemeyin; acil sağlık hizmetine başvurun.
Diş apsesi nasıl teşhis edilir?
Muayenede dişin üzerindeki çürük, kırık, dolgu ve diş eti dokuları değerlendirilir. Dişe hafif vurma, çiğneme ve vitalite testleri uygulanabilir. Panoramik veya bölgesel röntgen, kök ucundaki kemik değişikliklerini ve enfeksiyonun kaynağını anlamaya yardımcı olur. Bazı erken enfeksiyonlar röntgende hemen belirginleşmeyebileceği için klinik bulgularla birlikte değerlendirme yapılır.
Antibiyotik tek başına yeterli midir?
Antibiyotik her diş ağrısında gerekli değildir ve çoğu diş apsesinde asıl nedeni ortadan kaldırmaz. Enfeksiyonun kaynağı olan dişin kanal tedavisiyle temizlenmesi, uygun değilse çekilmesi veya iltihabın boşaltılması gerekebilir. Antibiyotik; ateş, yaygın şişlik, genel durum bozukluğu veya enfeksiyonun yayılma riski gibi durumlarda diş hekiminin değerlendirmesiyle reçete edilir.
Kendi kendinize veya daha önce kalan antibiyotiği kullanmak doğru değildir. Yanlış ilaç seçimi belirtileri geçici olarak baskılayabilir, yan etkilere ve antibiyotik direncine yol açabilir.
Evde ne yapılabilir?
Muayeneye kadar bölgeyi temiz tutun, çok sıcak ve çok soğuk gıdalardan kaçının ve ağrıyan tarafla sert gıda çiğnemeyin. Size uygun olduğu bilinen ağrı kesiciyi prospektüs ve sağlık profesyoneli önerisine göre kullanabilirsiniz. Apseli bölgeyi sıkmak, delmek, aspirin veya başka bir maddeyi diş etinin üzerine koymak dokuya zarar verebilir.
Sıcak uygulama şişliği artırabileceği için yüze dışarıdan sıcak kompres yapmayın. Ağız içi hijyeni tamamen bırakmak da enfeksiyon yükünü artırabilir; hassas davranarak fırçalamaya devam edin.
Diş apsesinde hangi tedaviler uygulanır?
Tedavi enfeksiyonun kaynağına ve dişin kurtarılabilir olup olmadığına göre belirlenir. Diş yeterli yapısal desteğe sahipse kanal tedavisiyle enfekte dokular temizlenebilir. Kanal tedavili bir dişte yeniden enfeksiyon varsa kanal yenileme değerlendirilebilir. Kurtarılamayan, ileri kırık veya kemik desteği yetersiz dişlerde çekim gerekebilir. Belirgin iltihap birikimi varsa drenaj yapılabilir.
Apse kendiliğinden geçer mi?
Şişlik boşalıp ağrı azalsa bile enfeksiyonun kaynağı genellikle yerinde kalır. Belirtiler haftalar veya aylar sonra tekrarlayabilir ve bu sırada çevre kemikte kayıp ilerleyebilir. Bu nedenle şikâyetin azalması muayeneyi ertelemek için güvenli bir neden değildir.
Çocuklarda diş apsesi
Çocuklarda süt dişindeki enfeksiyon da önemlidir. Yüz şişliği, ateş, beslenememe, uyku bozukluğu veya genel durumda kötüleşme varsa gecikmeden değerlendirme gerekir. Çocuğa yetişkinler için yazılmış ilaç verilmemeli; doz ve ilaç seçimi hekim tarafından çocuğun kilosu, yaşı ve sağlık durumuna göre yapılmalıdır.
Sık sorulan sorular
Diş etindeki sivilce apse midir?
Diş etindeki tekrarlayan küçük kabarıklık, kök ucundaki enfeksiyonun ağız içine açıldığı bir fistül olabilir. Ağrı yapmasa bile muayene ve röntgen gerekir.
Apse yapan diş mutlaka çekilir mi?
Hayır. Dişin yapısı ve kemik desteği uygunsa kanal tedavisiyle kurtarılabilir. Karar yalnızca ağrının şiddetine göre değil, muayene ve görüntüleme sonucuna göre verilir.
Diş apsesi bulaşıcı mıdır?
Apse, grip gibi kişiden kişiye bulaşan bir hastalık değildir. Ancak ağızdaki bakteriler tükürük yoluyla paylaşılabilir. Asıl risk, tedavi edilmeyen enfeksiyonun kişinin kendi çevre dokularına yayılmasıdır.
Sonuç
Diş apsesi yalnızca ağrıdan ibaret değildir. Şişlik, kötü tat, akıntı, çiğneme hassasiyeti veya diş etinde sivilce benzeri bir oluşum da enfeksiyon belirtisi olabilir. Erken muayene, dişin kurtarılma ihtimalini artırabilir ve enfeksiyonun yayılmasını önleyebilir.
Ilgaz Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği’nde diş kaynaklı ağrı ve şişlikler ağız içi muayene, panoramik röntgen ve gerekli testlerle değerlendirilir. Tedavi planı enfeksiyonun kaynağına ve dişin mevcut durumuna göre hazırlanır.